Samochody

Będąc w Polsce można mieć mylne wyobrażenia na temat samochodów poruszających się w zachodnich krajach ,szczególnie,że nasz sąsiad Niemcy,przoduje w dużych i ładnych samochodach. Jak to wygląda w Holandii? Już po chwili rzucają się w oczy dwa spostrzeżenia - ja najpierw zauważyłam,że tu wszystkie samochody są małe,a chwile potem zdziwiło mnie,ilu tu starych i zaniedbanych samochodów.Niewielkie rozmiar samochodów można tłumaczyć problemami z parkowaniem,ale tak naprawdę jest to kwestia podatków. W Polsce podatki czy opłaty uzależnione są od pojemności skokowej silnika,niezależnie od jego wielkości,czyli za dwa samochody : malutki, 3-drzwiowy hatchback i duże combi z tym samym silnikiem jest taka sama opłata (pomijamy opłaty będące procentem wartości samochodu ). Natomiast w Holandii kluczem jest waga samochodu. Dlatego tutaj nie spotyka się SUVów i aut terenowych,combi jest rzadkością,a dominują tu hatchbacki,widoczne też są smarty i inne zabawki. Holendrzy nie przywiązują dużej wagi do wyglądu samochodu. Traktują go jako  normalne narzędzie pracy,to normalne,że po jakimś czasie nie wygląda jak nowy. Nie dopieszczają samochodów,często w środku jest bajzel wskazujący na półroczne wożenie worków z ziemniakami na siedzeniach na przemian z drapieżnymi zwierzętami :)

Ciekawostką są samochody, na które nie trzeba prawa jazdy.Co prawda w całej Polsce też jest kategoria małych autek, które w świetle prawa są motorowerami, ale są one niewidoczne na ulicach. Tutaj natomiast dużo jest takich samochodów - w środku jest miejsce dla dwóch osób i korzystają z nich głównie emeryci. Oczywiście taki "samochód" osiąga maksymalnie 50 km/h i jechanie niem poza miasto jest kiepskim pomysłem,ale poruszanie się nim po mieście jest bardzo wygodne. W porównaniu z Polską widoczna jest jeszcze jedna różnica - wielu Holendrów nie ma samochodu, nawet jeśli finansowo sobie mogą na to pozwolić, bo .... nie potrzebują. Maja rower, motocykl lub skuter (baaaaardzo tu popularne),w kraju jest fantastyczna komunikacja miejska i kolejowa. Po co Polakowi samochód? Do jeżdżenia do pracy,po zakupy czy poza miasto. W Holandii do pracy jeździ się rowerem,zakupy przywozi się rowerem ze skrzynką lub motorkiem,a poza miasto jedzie się pociągiem.


Na zdjęciu jeden z kilku parkingów przy dworcu głównym w Haarlem. Na każdym około 300 - 500 rowrów

Genesis

Na początku była Polska. A potem życie przeniosło mnie do Holandii. Zaczynam notowanie spostrzeżeń o krainie wiatraków,tulipanów,eutanazji,aborcji,narkotyków,rowerów i innych fajnych rzeczy ;)

Dziedzictwo Kulturowe

Literatura - obejmuje piśmiennictwo hol. i flam., rozwijane w prowincjach hist. Niderlandów. Przed ukształtowaniem się niderl. języka nar. (przeł. XVII i XVIII w.) utwory lit. pisano w dialektach regionalnych. Najstarszym zabytkiem literatury niderlandzkiej jest Żywot świętego Serwacego (ok. 1170) H. van Veldekego. W nurcie rel. literatury wyróżniają się legendy maryjne (Beatrijs, spisana w XIII w.) oraz piśmiennictwo mistyczne (Hadewijch, J. van Ruysbroeck). Intensywny rozwój miast i dworów, szczególnie we Flandrii, sprzyjał rozkwitowi epiki rycerskiej i dworskiej (Karel ende Elegast, koniec XII w.), a także liryki miłosnej (van Veldeke), powstawała literatura mieszczańska (J. van Maerlant), rozwinął się epos zwierzęcy (Van den Vos Reinaerde ok. 1180). Anonimowe dramaty, tzw. abele spelen (ok. 1350), są uznawane za najstarsze w zach. Europie zachowane sztuki świeckie. W XV w., na wzór rzemieślniczych gildii, powstawały izby retoryków, które do XVII w. zdominowały życie kult. w Niderlandach, retorycy tworzyli anonimowo misteria, mirakle (Mariken van Nieumeghen 1514) i moralitety (Elckerlijc przed 1495). Twórczość łac. humanistów (Erazm z Rotterdamu, J. Secundus, J. Dousy, J. Lipsius) wywarła ogromny wpływ na życie umysłowe Europy na przeł. XV i XVI w. Renesans rozwijał się przede wszystkim w miastach: Antwerpii (drukarnia Ch. Plantina), Leuven (krąg Lipsiusa), Lejdzie (Secundus), Amsterdamie (D. Coornhert), Muiden (P. Hooft). Początkom renesansu towarzyszyła walka sztuki retoryków i sztuki renesansowej. Aktualne spory rel. i nar. odzwierciedlały antyhiszp. pieśni powstańców, tzw. gezów (Guezenliedboek 1574), kalwińskie pisma polemiczne (Ph. van Marnix van Sint-Aldegonde) i poezja kontrreformacyjna (A. Bijns). Wśród centrów kult. i polit. złotego wieku na czoło wysunęły się Zelandia i Holandia, w której osiedliła się większość polit. i rel. emigrantów z pd. Niderlandów, i odtąd można mówić w węższym znaczeniu o literaturze hol. bądź flamandzkiej. W 1626-37 powstał przekład Biblii, rozwijały się poezja moralizująca (J. Cats), liryka (P.C. Hooft, C. Huygens), dramat o tematyce bibl. (J. van den Vondel), nar. komedia (G.A. Bredero). W XVIII w., w tzw. okresie peruk, popularność zyskała arkadyjska poezja rokokowa (H. Poot), a obok niej - tłumaczenia i przeróbki utworów obcych, gł. komedii Moliera (P. Langendijk); wg fr. i ang. wzorców oświec. powstawały rozprawy encyklopedyczne i czasopisma zw. spektatoralnymi ("De Hollandse Spectator", wyd. 1731-35 przez J. van Effena). Na przeł. oświecenia i preromantyzmu odnowę zwiastowały: poezja dla dzieci H. van Alphena, obyczajowa powieść mieszczańska (E. Wolff i A. Deken), powieść sentymentalna (R. Feith) oraz poezja preromant. (W. Bilderdijk, E. Post). Romantyzm w Holandii przejawił się w sporach rel.-polit. w łonie kalwinizmu (I. da Costa) i katolicyzmu (P.P.M. Alberdingk Thijm). Programowy postulat D. van Lennepa, by rodzimą historię i ojczysty krajobraz traktować jako źródła inspiracji, zaowocował powstaniem powieści hist. (J. van Lennep, A.L.G. Bosboom-Toussaint). Naśladownictwo obcych wzorów romant. piętnowano w licznych utworach satyr. (F. Haverschmidt) i prozie humorystycznej (N. Beets). Idee tzw. nar. romantyzmu (walka z zaściankowością oraz przeciętnością w literaturze) głosili E.J. Potgieter i C. Busken Huet. Około poł. XIX w. w prozie nastąpił rozwój tendencji realist., zaczęła dominować tematyka obyczajowa (N. Beets, najwybitniejszy pisarz romant. - Multatuli). Rewolucja belg. 1830 i podział Królestwa Niderlandów wpłynęły na wzrost świadomości nar. i językowej wśród Flamandów; odrodzenie literatury i języka flam. nastąpiło za sprawą romantyków walczących o miejsce dla kultury flam. w nowo powstałym państwie belg. (J. Willems, A. Rodenbach, H. Conscience, G. Gezelle). W latach 80. XIX w. w Holandii zrodził się ruch odnowy lit. w duchu estetyzmu zainicjowany przez czł. awangard. grupy Tachtig, związanych z pismem "De Nieuwe Gids" (W. Kloos, H. Gorter, A. Verwey, F. van Eeden); ruch wspierali powieściopisarz L. Couperus i dramaturg H. Heijermans. We Flandrii centrum flam. odnowy stało się pismo "Van Nu en Straks" (A. Vermeylen, K. van de Woestijne, S. Streuvels, H. Teirlinck). Na przełomie wieków rozwinął się modernizm; pokolenie modernist. w Holandii wyrażało w twórczości niezaspokojone pragnienia lub filoz. rezygnację (P. Boutens, J. Leopold, H. Roland Holst-van der Schalk), neoromant. reakcją na naturalizm była liryczno-nastrojowa proza A. van Schendela. Bliskie neoromantycznym idee głosili Poeci Ruchu (J. Bloem, A. Roland Holst) skupieni wokół pisma "De Beweging", propagującego lirykę światopoglądową i filoz. o klas. zwartości słowa. W Belgii dekadencka grupa pisarzy Boomgaard, skupiona wokół pisma o tej samej nazwie, głosiła hasła estet. i przeciwstawiała się tendencjom nar. i romant. w literaturze. W neutralnej Holandii konsekwencje I wojny świat. uwidoczniły się w powrocie do tradycji indywidualnej liryki światopoglądowej (M. Nijhoff), a w szczególności w tzw. ekspresywnym witalizmie (H. Marsman); obok nurtu Nieuwe Zakelijkhed (F. Bordewijk) odżyły w okresie międzywojennym: powieść hist. (S. Vestdijk), poezja eksperymentu słownego (G. Achterberg) oraz esej (M. ter Braak, E. du Perron). We Flandrii, w dużo większym stopniu niż w Holandii, rozpowszechniły się wpływy nowych eksperymentalnych prądów literackich. Twórcą ekspresjonizmu flam. był P. van Ostaijen; barok.-ekspresjonist. eksperymenty realizował w poezji M. Gijsen (po II wojnie świat. znany prozaik). Poziom eur. osiągnęły powieści regionalne F. Timmermansa i E. Claesa. Lata II wojny świat. przyniosły głośny pamiętnik A. Frank, proza powojenna utrwaliła atmosferę pierwszych lat pokojowych (G. Reve) i przemiany obyczajowe (A. Blaman, J. Wolkers). Do najwszechstronniejszych prozaików hol. zalicza się H. Mulischa i W. Hermansa. W twórczości prozaików flam. znalazły odbicie zarówno kwestie etyczne (Gijsen), jak i społ. (L.P. Boon), rozwinął się nurt realizmu magicznego (J. Daisne, H. Lampo) i tzw. nowa powieść (I. Michiels). Przełom w poezji hol. uwidocznił się w eksperymentatorskich dokonaniach Ruchu Lat 50. (Lucebert, G. Kouwenaar, R. Campert), walczącego o autonomię słowa poetyckiego. W latach 60. i 70. zaznaczyli swą obecność poeci neorealist. nawiązujący do tradycji dadaizmu i surrealizmu (hol. - J. Bernlef, K. Schippers; flam. - H. de Coninck); wśród współcz. flam. prozaików eksperymentatorów wyróżniają się H. Claus i W. Ru
yslinck. D. i N. MORCINIEC Historia literatury niderlandzkiej, Wrocław 1985. 




Sztuka - obejmuje piśmiennictwo hol. i flam., rozwijane w prowincjach hist. Niderlandów. Przed ukształtowaniem się niderl. języka nar. (przeł. XVII i XVIII w.) utwory lit. pisano w dialektach regionalnych. Najstarszym zabytkiem literatury niderlandzkiej jest Żywot świętego Serwacego (ok. 1170) H. van Veldekego. W nurcie rel. literatury wyróżniają się legendy maryjne (Beatrijs, spisana w XIII w.) oraz piśmiennictwo mistyczne (Hadewijch, J. van Ruysbroeck). Intensywny rozwój miast i dworów, szczególnie we Flandrii, sprzyjał rozkwitowi epiki rycerskiej i dworskiej (Karel ende Elegast, koniec XII w.), a także liryki miłosnej (van Veldeke), powstawała literatura mieszczańska (J. van Maerlant), rozwinął się epos zwierzęcy (Van den Vos Reinaerde ok. 1180). Anonimowe dramaty, tzw. abele spelen (ok. 1350), są uznawane za najstarsze w zach. Europie zachowane sztuki świeckie. W XV w., na wzór rzemieślniczych gildii, powstawały izby retoryków, które do XVII w. zdominowały życie kult. w Niderlandach, retorycy tworzyli anonimowo misteria, mirakle (Mariken van Nieumeghen 1514) i moralitety (Elckerlijc przed 1495). Twórczość łac. humanistów (Erazm z Rotterdamu, J. Secundus, J. Dousy, J. Lipsius) wywarła ogromny wpływ na życie umysłowe Europy na przeł. XV i XVI w. Renesans rozwijał się przede wszystkim w miastach: Antwerpii (drukarnia Ch. Plantina), Leuven (krąg Lipsiusa), Lejdzie (Secundus), Amsterdamie (D. Coornhert), Muiden (P. Hooft). Początkom renesansu towarzyszyła walka sztuki retoryków i sztuki renesansowej. Aktualne spory rel. i nar. odzwierciedlały antyhiszp. pieśni powstańców, tzw. gezów (Guezenliedboek 1574), kalwińskie pisma polemiczne (Ph. van Marnix van Sint-Aldegonde) i poezja kontrreformacyjna (A. Bijns). Wśród centrów kult. i polit. złotego wieku na czoło wysunęły się Zelandia i Holandia, w której osiedliła się większość polit. i rel. emigrantów z pd. Niderlandów, i odtąd można mówić w węższym znaczeniu o literaturze hol. bądź flamandzkiej. W 1626-37 powstał przekład Biblii, rozwijały się poezja moralizująca (J. Cats), liryka (P.C. Hooft, C. Huygens), dramat o tematyce bibl. (J. van den Vondel), nar. komedia (G.A. Bredero). W XVIII w., w tzw. okresie peruk, popularność zyskała arkadyjska poezja rokokowa (H. Poot), a obok niej - tłumaczenia i przeróbki utworów obcych, gł. komedii Moliera (P. Langendijk); wg fr. i ang. wzorców oświec. powstawały rozprawy encyklopedyczne i czasopisma zw. spektatoralnymi ("De Hollandse Spectator", wyd. 1731-35 przez J. van Effena). Na przeł. oświecenia i preromantyzmu odnowę zwiastowały: poezja dla dzieci H. van Alphena, obyczajowa powieść mieszczańska (E. Wolff i A. Deken), powieść sentymentalna (R. Feith) oraz poezja preromant. (W. Bilderdijk, E. Post). Romantyzm w Holandii przejawił się w sporach rel.-polit. w łonie kalwinizmu (I. da Costa) i katolicyzmu (P.P.M. Alberdingk Thijm). Programowy postulat D. van Lennepa, by rodzimą historię i ojczysty krajobraz traktować jako źródła inspiracji, zaowocował powstaniem powieści hist. (J. van Lennep, A.L.G. Bosboom-Toussaint). Naśladownictwo obcych wzorów romant. piętnowano w licznych utworach satyr. (F. Haverschmidt) i prozie humorystycznej (N. Beets). Idee tzw. nar. romantyzmu (walka z zaściankowością oraz przeciętnością w literaturze) głosili E.J. Potgieter i C. Busken Huet. Około poł. XIX w. w prozie nastąpił rozwój tendencji realist., zaczęła dominować tematyka obyczajowa (N. Beets, najwybitniejszy pisarz romant. - Multatuli). Rewolucja belg. 1830 i podział Królestwa Niderlandów wpłynęły na wzrost świadomości nar. i językowej wśród Flamandów; odrodzenie literatury i języka flam. nastąpiło za sprawą romantyków walczących o miejsce dla kultury flam. w nowo powstałym państwie belg. (J. Willems, A. Rodenbach, H. Conscience, G. Gezelle). W latach 80. XIX w. w Holandii zrodził się ruch odnowy lit. w duchu estetyzmu zainicjowany przez czł. awangard. grupy Tachtig, związanych z pismem "De Nieuwe Gids" (W. Kloos, H. Gorter, A. Verwey, F. van Eeden); ruch wspierali powieściopisarz L. Couperus i dramaturg H. Heijermans. We Flandrii centrum flam. odnowy stało się pismo "Van Nu en Straks" (A. Vermeylen, K. van de Woestijne, S. Streuvels, H. Teirlinck). Na przełomie wieków rozwinął się modernizm; pokolenie modernist. w Holandii wyrażało w twórczości niezaspokojone pragnienia lub filoz. rezygnację (P. Boutens, J. Leopold, H. Roland Holst-van der Schalk), neoromant. reakcją na naturalizm była liryczno-nastrojowa proza A. van Schendela. Bliskie neoromantycznym idee głosili Poeci Ruchu (J. Bloem, A. Roland Holst) skupieni wokół pisma "De Beweging", propagującego lirykę światopoglądową i filoz. o klas. zwartości słowa. W Belgii dekadencka grupa pisarzy Boomgaard, skupiona wokół pisma o tej samej nazwie, głosiła hasła estet. i przeciwstawiała się tendencjom nar. i romant. w literaturze. W neutralnej Holandii konsekwencje I wojny świat. uwidoczniły się w powrocie do tradycji indywidualnej liryki światopoglądowej (M. Nijhoff), a w szczególności w tzw. ekspresywnym witalizmie (H. Marsman); obok nurtu Nieuwe Zakelijkhed (F. Bordewijk) odżyły w okresie międzywojennym: powieść hist. (S. Vestdijk), poezja eksperymentu słownego (G. Achterberg) oraz esej (M. ter Braak, E. du Perron). We Flandrii, w dużo większym stopniu niż w Holandii, rozpowszechniły się wpływy nowych eksperymentalnych prądów literackich. Twórcą ekspresjonizmu flam. był P. van Ostaijen; barok.-ekspresjonist. eksperymenty realizował w poezji M. Gijsen (po II wojnie świat. znany prozaik). Poziom eur. osiągnęły powieści regionalne F. Timmermansa i E. Claesa. Lata II wojny świat. przyniosły głośny pamiętnik A. Frank, proza powojenna utrwaliła atmosferę pierwszych lat pokojowych (G. Reve) i przemiany obyczajowe (A. Blaman, J. Wolkers). Do najwszechstronniejszych prozaików hol. zalicza się H. Mulischa i W. Hermansa. W twórczości prozaików flam. znalazły odbicie zarówno kwestie etyczne (Gijsen), jak i społ. (L.P. Boon), rozwinął się nurt realizmu magicznego (J. Daisne, H. Lampo) i tzw. nowa powieść (I. Michiels). Przełom w poezji hol. uwidocznił się w eksperymentatorskich dokonaniach Ruchu Lat 50. (Lucebert, G. Kouwenaar, R. Campert), walczącego o autonomię słowa poetyckiego. W latach 60. i 70. zaznaczyli swą obecność poeci neorealist. nawiązujący do tradycji dadaizmu i surrealizmu (hol. - J. Bernlef, K. Schippers; flam. - H. de Coninck); wśród współcz. flam. prozaików eksperymentatorów wyróżniają się H. Claus i W. Ruyslinck. D. i N. MORCINIEC Historia literatury niderlandzkiej, Wrocław 1985. 




Muzyka - Początki muzyki hol. w ścisłym znaczeniu wiążą się z uzyskaniem przez Niderlandy niepodległości (1581); z okresu wcześniejszego są znane pieśni minnesingerów (Jan I z Brabancji, Hendrik van Veldeke), meistersingerów (rederykersów), pieśni rel., psalmy do świeckich melodii, pieśni patriotyczne, satyr.; ok. 1600 działał wybitny kompozytor i organista J.P. Sweelinck, następnie A. van Noordt. Po okresie stagnacji w kulturze muz. rozkwit muzyki hol.przypadł na XIX i XX w.; 1826 powstało konserwatorium w Hadze, 1888 - sławna orkiestra Concertgebouw w Amsterdamie; kompozytorzy: J. Verhulst (pod wpływem romantyzmu niem.), A. Diepenbrock (utwory wok.), B. Zweers, J. Wagenaar, założyciel szkoły nar.; także J. van Gilse, C. Dopper, W. Pijper, który wywarł duży wpływ na kompozytorów hol.. Współcześnie tworzą: H. Badings, K. van Baaren, R. Escher, H. Henkemans, L. Orthel, W. Paap, M. Flothuis, T. de Leeuw, H. Kox i in. Od 1948 są organizowane festiwale Holland Festival (m.in. w Amsterdamie, Hadze); działają fundacje propagujące twórczość rodzimą (Donemus, zał. 1947) i muzykę współcz. (Gaudeamus, zał. 1945 przez W. Maasa).

Działalność Holandii w EU

Holandia należy do członków-założycieli Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. W 1951 r. podpisała traktat stowarzyszeniowy w Paryżu, a sześć lat potem oba traktaty rzymskie, stając się tym samym członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Współpracy Atomowej. Holandia należy do grupy najbardziej aktywnych państw należących do Unii Europoejskiej. W 1988 r. w Hadze doszło do podpisania Jednolitego Aktu Europejskiego, który zmodyfikował zasady traktatów rzymskich. Zapowiadał stworzenie jednolitego rynku przed 1993 r., zwiększał uprawnienia Parlamentu Europejskiego. W 1992 r. w porcie nad Mozą, w Maastricht, podpisano słynny traktat, który ustanowił Unię Europejską. Dokument określił trzy filary funkcjonowania Wspólnoty Europejskiej. Natomiast w stolicy konstytucyjnej kraju, Amsterdamie, Rada Europejska parafowała 17 października 1997 r. traktat, który był efektem międzyrządowej konferencji w Turynie. Dokument stanowi o prawach obywateli, sukcesywnym ustanawianiu sfery wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, reguluje współpracę w dziedzinie karno-sądowej oraz w obszarze zatrudnienia, polityki społecznej, zdrowia, konsumentów, ochrony środowiska.

Holandię w instytucjach wspólnotowych reprezentuje jeden komisarz Komisji Europejskiej, pięciu członków Rady Ministrów, trzydziestu jeden deputowanych do Parlamentu Europejskiego oraz po dwunastu przedstawicieli w Komitecie Ekonomiczno-Społecznym i Komitecie Regionów. Haga deleguje też po jednym reprezentancie do Trybunału Sprawiedliwości, Sądu Pierwszej Instancji i Trybunału Rewidentów Księgowych. Zgodnie z przyjętym w Nicei w 2000 r. planem reformy Unii, po jej poszerzeniu Holendrzy otrzymają trzynaście głosów w Radzie Ministrów oraz dwadzieścia pięć miejsc w Parlamencie. Narodowy parlament ratyfikował już traktat z Nicei, akceptując zaproponowane zmiany. Na europejskich salonach Holandia może liczyć też na wsparcie krajów sąsiadujących: Belgii i Luksemburga. Te trzy państwa tworzą grupę tzw. krajów Beneluksu. Europejski system szybkiego reagowania Holendrzy zamierzają wesprzeć oddziałem liczącym od trzech do czterech tysięcy żołnierzy.

Holandia to jeden z najbogatszych krajów Unii. PKB wynosi tu 23 331 dolarów w przeliczeniu na jednego mieszkańca, inflacja sięga 4,3 proc., a stopa bezrobocia - zaledwie 2,3 proc. Niewiele miejsc pracy oferuje rolnictwo, mimo że grunty orne stanowią aż 54 proc. powierzchni kraju. Produkcja rolna jest jednak silnie zmechanizowana, a pojedyncze gospodarstwa mają duży areał. Specjalnością Holandii są oczywiście rośliny cebulkowe, zwłaszcza tulipany. To właśnie w Holandii odbywają się największe giełdy kwiatowe w całej Unii Europejskiej. Ale niewiele osób wie, że ten nadmorski kraj słynie też z drobiarstwa. Holenderscy farmerzy produkują najwięcej jaj na całym świecie. Fryzja i Holandia Północna znane są z hodowli bydła rasy mlecznej i produkcji najwykwintniejszych gatunków sera żółtego. Holenderskie rolnictwo jest dotowane przez Unię Europejską w ramach wspólnej gospodarki rolnej. Holandia jest jednak płatnikiem netto do wspólnotowej kasy - wysokość składki członkowskiej przewyższa wielkość dotacji otrzymywanych z Brukseli.

Z obszaru szelfu Morza Północnego Holendrzy eksploatują ropę naftową i gaz ziemny, ale wydobycie nie pokrywa całego zapotrzebowania kraju. Obok przemysłu petrochemicznego rozwinęło się tu hutnictwo aluminium oraz przetwórstwo rolno-spożywcze, produkcja samochodów, maszyn i urządzeń elektronicznych. Holandia stanowi bardzo ważny ośrodek transportowy Unii Europejskiej. Położny nad Morzem Północnym Rotterdam jest największym portem świata. Rocznie przeładowuje się tu 300 mln ton towarów. Przez cały kraj biegną też kanały, łączące porty morskie z głównymi rzekami europejskimi. W Holandii krzyżują się także trasy lotnicze z północy i południa Europy. Holandia jest członkiem strefy euro.

Gospodarka

Holandia to kraj wysoko rozwinięty z intensywnym, towarowym rolnictwem; przemysł wraz z budownictwem wytwarza 31% produktu krajowego brutto, rolnictwo i rybołówstwo - 4%, usługi, głównie handel - pozostałą część; wysoki stopień koncentracji i monopolizacji gospodarki; koncerny Philips (hol.), Unilever i Royal Dutch Shell (hol.-bryt.) dostarczają większą część produkcji przem. na rynek krajowy i eksport; znaczny udział kapitału państw. (górnictwo, hutnictwo, usługi) i spółdz. (rolnictwo, bankowość) w gospodarce; integracja gosp. z Belgią i Luksemburgiem (Benelux) oraz z EWG; produkt krajowy brutto na 1 mieszk. wynosi 19 298 dol. USA (1991). Holandia posiada duże rezerwy złota (44 mln uncji) i dewizowe - 21,9 mld dol. USA (1992).

Holendrzy, jedni z największych obrońców Paktu Stabilności, określającego dopuszczalny poziom deficytu publicznego tolerowanego przez Unię na poziomie 3%, najprawdopodobniej przekroczą ten poziom w 2004 roku. Holenderskie Centralne Biuro Planowania ustaliło poziom deficytu budżetowego na 3,25% PKB. W roku 2002 deficyt wynosił 1,6%.

Sytuacja nie jest zbytnio komfortowa dla Holendrów, gdyż przekroczenie ustalonego progu przez Niemcy i Francję Holandia stanowczo określała jako "przerywający zaufanie pomiędzy krajami członkowskimi Unii oraz Unią i jej mieszkańcami". "Trzeba sobie zdawać sprawę, że ludzie nie mają już zaufania do Europy i musimy się temu przeciwstawić", deklarował Atzo Nicolai, Sekretarz Stanu do Spraw Międzynarodowych. Dla Holandii Pakt Stabilności został zawieszony, gdy zadecydowano zamrozić procedury dla zbyt dużego deficytu Niemiec i Francj 

Turystyka

Holandia, leżąca w centrum zachodniej Europy, jest jednym z chętniej odwiedzanych państw regionu. Najwięcej turystów przybywa z Niemiec, W. Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Francji. Najczęściej odwiedzane przez turystów miejsca w kraju to: Amsterdam, Haga, Rotterdam, ale także mniejsze, pełne uroku i mniej kosmopolityczne miasta, takie jak Haarlem, Leida, Delft, Maastricht czy Breda. Niektórzy turyści nad hałaśliwe miasta przedkładają wypoczynek w spokojniejszej, północnej części kraju - na wybrzeżu Fryzji i Wysp Północnych lub w Scheveningen pod Hagą, uznawanym za najbardziej luksusowe letnisko nadmorskie kraju. Jednym z magnesów przyciągających turystów do Holandii są tamtejsze zbiory muzealne. Żaden inny kraj na tak małym terytorium nie zgromadził tak wielkiej liczby dzieł sztuki najwyższej klasy. Turyści mogą podziwiać w nich cenne zbiory malarstwa dawnego (w Holandii, w przeciwieństwie do innych krajów, mecenasem artystów był nie tylko dwór czy kościół, ale także rady miejskie i patrycjusze, zamawiający obrazy, najczęściej sceny rodzajowe, zdobiące później ich domy), współczesnego oraz sztuki użytkowej. Atrakcją turystyczną są również liczne tu plantacje i targi kwiatowe a także przykłady architektury ludowej (zachowanych jest około 1000 wiatraków). Dużą popularnością cieszy się zwiedzanie całej Holandii na rowerze, co umożliwia znakomicie rozwinięta sieć dróg rowerowych. Wielu turystów zagranicznych chętnie spędza weekendy w Amsterdamie czy innych miastach kraju, natomiast przyjazdy na dłuższy czas są rzadsze. Sami Holendrzy mogą sobie pozwolić na eksplorowanie wielu rejonów świata, jednak największa ich liczba wypoczywa latem w basenie Morza Śródziemnego, a zimą w krajach alpejskich.

Ustruj Polityczny

Królestwo Niderlandów od 16 marca 1815 jest monarchią konstytucyjną, na czele państwa stoi król (obecnie królowa Beatrix). Król (królowa) mianuje szefa rządu, wywodzącego się najczęściej ze zwycięzkiego ugrupowania - jest on szefem egzekutywy. Do zadań królowej oprócz reprezentowania państwa na zewnątrz należy wygłaszanie corocznego orędzia w którym przedstawia główne cele i zamierzenia rządu na najbliższy rok (nie ma ona jednak prawa samodzielnie dokonywać w nich zmian). Premier kieruje polityką wewnętrzną i zagraniczną państwa. Rolę władzy ustawodawczej odgrywa dwuizbowy parlament (Staten-Generaal), przy czym faktyczne znaczenie posiada jedynie izba niższa (Tweede Kamer). Senat (Eerste Kamer) pełni funkcję reprezentacyjną i ewentualnie może opóźniać wejście w życie ważnych ustaw. System polityczny Holandii jest wyjątkowo stabilny. Najważniejsze partie to: Partia Pracy (Partij van de Arbeid), Apel Chrześcijańsko-Demokratyczny (Christen-Democratisch Appel) oraz dwie partie liberalne: Demokraci'66 (Democraten'66) oraz Partia Ludowa na Rzecz Wolności i Demokracji (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie). W ostatnich latach dużą rolę na scenie politycznej Niderlandów odgrywała populistyczna partia Lista Pima Fortuyna (Lijst Pim Fortuyn) - obecnie poparcie dla niej radykalnie zmalało.

Od 2002 funkcję szefa rządu pełni Jan Peter Balkenende, stojący na czele koalicji chadeków (CDA) i dwóch partii liberalnych (VVD, D'66).

Symbole Narodowe

Godło Holandii wywodzi się z XIII-to wiecznego herbu królewskiego rodu Orange-Nassau (lew). W czasie okupacji hiszpańskiej 17 prowincji utworzyło parlament i za herb przyjęto lwa trzymającego w jednej łapie 17 strzał, a w drugiej miecz - symbol mocy. Gdy 7 prowincji zjednoczyło się, tworząc obecną Holandię, zredukowano do siedmiu liczbę strzał. Pod tarczą herbową umieszczony jest napis: Je maintiendrai (frac.), co można tłumaczyć - "Będę bronił"'. (Je maintiendrai Nassouwe - motto z herbu Wilhelma I Orańskiego hrabiego von Nassau: "Będę bronił Nassau"). Powyżej tarczy herbowej - królewska korona Holandii.

Wygląd i symbolika 
Flaga Holandii jest prostokątem podzielonym na trzy poziome pasy: czerwony, biały i niebieski. Za barwę narodową Holandii uważany też jest powszechnie kolor pomarańczowy, utożsamiany z tytułem rodowym królewskiego domu panującego Oranje-Nassau. W dni urodzin członków rodziny królewskiej panuje zwyczaj wywieszania flagi narodowej ozdobionej pomarańczową wstążką.

Historia 
Flaga została przyjęta oficjalnie dekretem królowej Wilhelminy w 1937 roku, jednak była w użyciu już od XVI wieku. Kolory niebieski, biały i pomarańczowy były barwami noszonymi przez wojska księcia holenderskiego Wilhelma I Orańskiego hrabiego von Nassau w okresie wojny Holandii o niepodległość. W XVII wieku zamiast koloru pomarańczowego zaczął być używany także czerwony, prawdopodobnie dlatego, że używany barwnik pomarańczowy nie był trwały i z czasem zmieniał barwę na czerwoną. Kwestia ta jednak jeszcze przez dwa stulecia nie była prawnie rozstrzygnięta, aż do dekretu królowej z 1937 roku, który rozstrzygnął kontrowersję na rzecz czerwieni. Reminiscencją dawnego wyglądu flagi holenderskiej była obowiązująca w latach 1928-1994 flaga RPA o barwach pomarańczowo-biało-niebieskich, która miała nawiązywać do bandery statków które przywiozły na Przylądek Dobrej Nadziei holenderskich osadników z XVII wieku. Flaga Holandii jest jedną z najstarszych flag państwowych i narodowych w Europie, jest niewątpliwie jedną z pierwszych, które już w XVII i XVIII wieku były postrzegane jako symbol narodu, a nie tylko jako symbol władcy i jego marynarki wojennej.

Warunki Natralne

Wody 
Kraj leży w dorzeczu trzech rzek: Renu, Mozy i Skaldy. Długą tradycję (od XIII wieku) ma tu osuszanie terenów nadmorskich, jezior i zatok. W 1932 powstał zbiornik Ijsselmeer w wyniku odcięcia tamą Afsluitdijk zatoki Zuiderzee od Morza Północnego. Do największych przedsięwzięć, mających na celu ochronę wybrzeży Zelandii, należy realizacja zadań w ramach Planu Delta. Jego wykonanie w latach 1958-86 pozwoliło na odgrodzenie tamami (wyposażonymi w śluzy) ujść Renu, Mozy i Skaldy Wsch. od M. Północnego. W wyniku osuszania powierzchnia kraju zwiększyła się z 33,6 tys. km˛ (1960) do 41,5 tys. km˛ (1992). Ważne szlaki komunikacyjne stanowią kanały śródlądowe (długość ok. 5 tys. km) m.in. Księżniczki Małgorzaty, Overijssel i Amsterdam-Ren.

Gleby 
Na obszarze De Peel między Brabancją Północną a Limburgią występują gleby torfowisk wysokich. Na obszarze nizin nadmorskich gleby torfowisk niskich. Na północ od Renu - gleby bielicowe. W pd.-wsch. cześci kraju na niewielkiej powierzchni - gleby płowe. W zachodniej części ciemne gleby ziemne powstałe na podłożu piaszczystym. Na terenach polderów - marsze oraz gleby brunatne i płowe.Większość gleb w ten sposób została wysuszona po czym zyskano urodzajne gleby.

Ludność

Holandia jest 15. najgęściej zaludnionym krajem świata. Oficjalna liczba 393 osób na kilometr kwadratowy rośnie aż do 482, jeśli wziąć pod uwagę, że 20% powierzchni zajmują zbiorniki wodne.

Według rządowego biura statystycznego CBS Statline, 80.8% obywateli Holandii ma pochodzenie wyłącznie holenderskie, 8.7% - inne europejskie, 2.2% tureckie, 1.9% marokańskie, 6.4% - inne. Jednak statystyka ta nie obejmuje całego Królestwa Niderlandów, tj. Aruby i Antyli Holenderskich, w których większość stanowią osoby pochodzenia afrokaraibskiego.

W Holandii nie ma miast o wielkości miliona mieszkańców lub większych, ale "cztery wielkie miasta", jak się o nich mówi (Amsterdam, Rotterdam, Haga oraz Utrecht), wraz z otaczającymi je mniejszymi miastami można uznać pod wieloma względami za jedno miasto. Aglomeracja ta nazywana jest Randstad ("koło miast"), z rolniczym "zielonym sercem" (het Groene Hart) po środku.

Historia

"Odkrycia" terenów, na których dzisiaj znajduje się Holandia, dokonał Juliusz Cezar w pierwszym stuleciu przed Chrystusem. Wtedy były to tereny zamieszkane przez plemiona germańskie. Cezar przyłączył do cesarstwa zachodnią część krainy. Pomiędzy IV a VIII wiekiem naszej ery, terytorium dzisiejszej Holandii zostało podbite przez Franków.

Wraz z biegiem stuleci powstawały coraz to nowe samodzielne hrabstwa i księstwa. W XV w. większość terytoriów została zjednoczona (za pomocą podbojów i małżeństw dynastycznych) przez Burgundów. W roku 1477 Holandia, a wraz z nią terytoria obecnej Belgii i Luksemburga, przeszła pod panowanie Habsburgów (od 1556 r. ich linii hiszpańskiej).

W 1572 doszło do wybuchu powstania przeciw Hiszpanii. Wynikiem rewolty było podpisanie w 1579 r. Unii Utrechckiej. Zakładała ona m.in. utworzenie wspólnej armii i jednolitego systemu pieniężnego, przy jednoczesnym zachowaniu szerokiej autonomii poszczególnych prowincji. Był to początek procesu, w wyniku którego doszło do rozbicia kraju na 2 części, z których powstały później 2 państwa - Belgia i Holandia.

W XVII w. Holandia stała się morską i kolonialną potęgą, nastąpił również rozkwit nauki i sztuki.

Potęga Holandii znacznie zmalała w XVIII w. W wyniku wojen z Hiszpanią, Francją i Anglią. W tym też czasie utracono część zamorskich kolonii, co z kolei przyczyniło się do gospodarczej zapaści. W 1810 r. Holandia została nawet przejściowo wcielona do Francji.

W roku 1815 Holandia została połączona z Niderlandami Płd. (dzisiejszą Belgią) w Królestwo Zjednoczonych Niderlandów pod przywództwem Wilhelma I Orańskiego. Wspólne państwo nie przetrwało jednak długo, już w 1830 Belgowie odłączyli się od królestwa, by utworzyć własne państwo.

W 1848 r. uchwalono konstytucję, co dało początek liberalnym przemianom. Nadszedł kolejny wiek, a wraz z nim dwie wielkie wojny światowe. Wobec obu tych konfliktów Holandia ogłosiła neutralność, co jednak nie uchroniło jej od ataku hitlerowskich Niemiec w 1940 roku, i w efekcie od okupacji trwającej do 1945 r. W czasie wojny działał emigracyjny rząd w Londynie, na czele którego stała królowa Wilhelmina.

Po wojnie kolonie holenderskie zyskały niepodległość lub bardzo szeroką autonomię - w 1949 roku niepodległość zyskała Indonezja. Po II wojnie światowej Holandia zerwała z tradycyjną polityką neutralności, przystępując w 1949 do NATO, w 1957do EWG, protoplastki dzisiejszej Unii Europejskiej.

Położenie geograficzne

Holandia to państwo w zachodniej Europie, nad Morzem Północnym. Obszar 41 834 km2. Graniczy na wschodzie z Niemcami, na południowym zachodzie z Belgią, północno-zachodnie i północne granice kraju wyznacza wybrzeże Morza Północnego.

Niemal cały obszar Holandii lezy poniżej poziomu morza (średnio ok. -5 m), co w wielu miejscach łatwo zauważyc jadąc groblą (wałem) gdy się zwraca uwagę na poziom wody w kanałach. Ponad 300-letnie juz dziś wiatraki służyły właśnie do przepompowywania wody z jednego kanału do drugiego położonego wyżej. Gdzieniegdzie i turysta ma okazje sie o tym dobrze naocznie przekonac i zobaczyc niezwykły obrazek gdy statek czy żaglówka płynie wyżej niż obok kanału jadacy samochod, lub zobaczyć sznur samochodów wjeżdżajacy pod rzekę lub kanał po którym akurat płynie statek pełnomorski.

info

Holandia - niewielki kraj wciśnięty pomiędzy Niemcy a Morze Północne. Kraj bardzo nowoczesny, zadziwiający świat swoimi osiągnięciami cywilizacyjnymi.

Holandia - to także chyba najbardziej liberalny kraj w dzisiejszym świecie. Nie ma tu miejsca na skostniały konserwatyzm - motorem napędowym społeczeństwa jest liberalizm, i to zarówno gospodarczy, jak i kulturowy i społeczny.

Holandia to również kraj bardzo piękny. Nie ma tu co prawda choćby krajobrazów górskich, wystarczy jednak zawitać do pierwszego z brzegu miasta, aby móc podziwiać piękną architekturę.

Strona ta powstała aby przedstawić choć nieco ten wspaniały kraj, i być może zachęcić Was do jego odwiedzenia. Zaręczam, że Holandia ma wiele atutów, by "zarazić" swoją atmosferą, nowoczesnością i porządkiem.

Holandia - informacje ogólne

• Stolica konstytucyjna: Amsterdam
• Siedziba parlamentu, rządu i dworu królewskiego: Haga
• Powierzchnia: 41 526 km2, w tym wody wewnętrzne 7,9 tys. km2
• Ludność: 15,69 mln mieszkańców (1997 rok)
• Gęstość zaludnienia: 378 osób/km2
• Przyrost naturalny: 0,5 % rocznie
• Przeciętna długość życia: mężczyźni - 75 lat, kobiety - 85 lat
• Analfabetyzm: 1 %
• Urbanizacja: 89 %
• Język urzędowy: niderlandzki (w użyciu fryzyjski)
• Główne wyznania:
• Katolicyzm - 40 %
• Protestantyzm - 31 %
• Jerdnostka monetarna: euro, a dawniej: gulden (floren)
• Święto narodowe: 30 kwietnia (rocznica wstąpienia na tron królowej Beatrix 1980
• Podział administracyjny: 12 prowincji
• Granica: z Belgią, z Niemcami
• Terytoria zamorskie: Antyle Holenderskie, Aruba